Verboden lectuur,de clandestiene pers in bezet België.

Moderators: Messalina, Tandorini

Verboden lectuur,de clandestiene pers in bezet België.

Berichtdoor Tandorini » 19 jun 2009, 20:31

"Wij willen geen Duitsche taal,geen Duitsche cultuur,geen Duitsche dwingelandij.Wij willen onszelf zijn en blijven: vrije Vlamingen in een vrij België."

Dit stond natuurlijk niet te lezen in één van de zesentwintig dagbladen die door de Duitse censuur waren toegelaten en die bijgevolg alleen maar mochten publiceren wat de Propaganda-Abteilung voor het Belgische publiek geschikt vond.Het was integendeel één van de ordewoorden van DE VRIJSCHUTTER,één van de 567 sluikbladen die bezet België rijk was.

Natuurlijk was het verboden de clandestiene pers te lezen.Toch waren het niet zozeer de lezers en zelfs niet de (uiteraard anonieme) redacteurs die het grootste gevaar liepen,maar wel de uitgevers,de verdelers en de drukkers.Van de 12.128 Belgen die als lid van de sluikpers erkend zijn,hebben er ongeveer 2.000 het leven gelaten in Duitsland.Onder hen twee van de weinige vrouwen die werden terechtgesteld: Marie-Louise Henin,één van de eerste en ijverigste medewerkers die het blad "La Délivrance" uitgaf.Beide vrouwen werden onthoofd.
Dat velen de bevrijding niet meer hebben meegemaakt,was niet zelden te wijten aan verklikking.Sommige Belgen waren voor geld tot alles bereid en aarzelden dan ook niet om landgenoten,of zelfs buren,te verklikken.
Wellicht heeft de sluikpers niet rechtstreeks bijgedragen tot de geallieerde overwinning,maar toch had zij voor de Belgische bevolking,net als in alle andere bezette gebieden,een zeer belangrijke psychologische functie.De uitgevers wilden bij hun medeburgers het geloof in de overwinning van de geallieerden en in de terugkeer van een vrij en democratisch België versterken.Bovendien wees het bestaan van zoveel verschillende clandestiene kranten erop dat de Duitsers niet alles onder controle hadden,en dat vrije meningsuiting ondanks alles nog mogelijk was.
En vrij was de meningsuiting van de sluikpers in ieder geval.De bijdragen waren anoniem en de scherpe tegenstelling tussen "witten" en "zwarten" droeg bij tot de soms zeer scherpe formuleringen.
De sluikpers was echter niet alleen psychologisch belangrijk: zij bood ook informatie die in de gecensureerde pers niet te vinden was.Zo verschenen in 1943 in Belgische sluikbladen,waaronder "De Vrijschutter",de eerste,nog wat onzekere,berichten over de gruwelen van de concentratiekampen.
De Vrijschutter was in meer dan één opzicht een origineel sluikblad.In de eerste plaats omdat de uitgevers recidivisten waren.De gebroeders Jan en Guillaume Devillé uit Halle hadden het blad ook al tijdens de Eerste Wereldoorlog uitgegeven.Volledigheidshalve dient hieraan te worden toegevoegd dat de Vrijschutter niet de enige recidiverende clandestiene krant was: ook La Libre Belgique was in '14-'18 clandestien uitgegeven,zij het dan door heel andere mensen.Een ander origineel aspect van De Vrijschutter was de uitgesproken vlaamsvoelende houding van het blad.Hoewel de redactie voorstander was van een unitair België,legde ze toch ook sterk de nadruk op de rechtmatige plaats van de Vlamingen in die Belgische staat.Vooral werd onderstreept dat Vlaamsgezindheid juist géén reden tot collaboratie was,in tegenstelling tot wat de Vlaamse nationalisten - die heel actief waren in het Pajottenland rond Halle,vanwaar hun leider Staf De Clercq afkomstig was - beweerden.De Vrijschutter was ook een uitgesproken katholiek blad: tot de "opstelraad" - zoals een redactieraad toen werd genoemd - behoorden twee katholieke Vlaamse parlementsleden,twee gemeentemandatarissen uit Halle en een priester.De meeste verdelers werden trouwens gevonden bij Vlaamse christen-democraten.
België was nog maar pas bezet toen drukker Guillaume Devillé er al aan dacht De Vrijschutter opnieuw uit te geven.Uiteraard moesten eerst medewerkers,redacteurs en verdelers gezocht worden.In januari 1941 rolde dan het eerste nummer van de persen van drukkerij Devillé in Halle-Essenbeek.Het zou ononderbroken verschijnen tot de bevrijding,43 nummers in totaal met een gemiddelde oplage van 17.000 exemplaren.In tegenstelling tot veel andere drukkers weigerde G. Devillé voor de Duitsers te drukken.Hij werkte alleen voor particulieren,kleine zelfstandigen en begrafenisondernemers.
In juni 1943 werd G. Devillé in zijn drukkerij aangehouden.Zijn zoon en medewerker Ebrard konden ontsnappen,zijn dochter Ida werd voorlopig ongemoeid gelaten.Ida,20 jaar en Ebrard,18 jaar,slaagden erin De Vrijschutter verder uit te geven terwijl hun vader in de gevangenis van Sint-Gillis zat.Zo konden de Duitsers niet bewijzen dat De Vrijschutter bij Devillé werd gedrukt.Dat konden ze ook niet toen Ida in september 1943 op haar beurt werdaangehouden; haar vader was inmiddels bij gebrek aan bewijzen vrijgelaten,en daar had zijn dochter een niet belangrijke rol in gespeeld.De familie Devillé heeft kennelijk met niet al te snuggere Duitsers te maken gehad.Toen ze de drukkerij binnenvielen,lagen de ingepakte nummers van De Vrijschutter op de verdelers te wachten,maar de Duitsers merkten die niet eens op,want ze waren alleen voor Guilaume Devillé gekomen.
Op een dag nam Ida Devillé in Halle de trein naar Brussel met een pak exemplaren van De Vrijschutter.Twee Duitsers in uniform stapten ook op.Toen ze op het Rouppeplein in Brussel uitstapte,wisten de Duitsers soldaten dat ze "ergens" drukwerk moest bezorgen en...waren ze nog zo vriendelijk haar voor te stellen het pak te helpen dragen.Het scheelde geen haar of de Wehrmacht speelde verdeler van De Vrijschutter.


Afbeelding

http://www.praats.be/vrijschutter.htm
NEC JACTANTIA NEC METU ("zonder woorden, zonder vrees")

Avatar:De Siciliaanse vlag,oorspronkelijk uit 1282,de triskelion (trinacria) in het midden,is van oorsprong een oud Keltisch zonnesymbool.


Avatar gebruiker
Tandorini
Generaal
Generaal
 
Berichten: 2759
Geregistreerd: 30 mei 2008, 23:18

Keer terug naar Verzet in oorlogstijd.

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast