Stalins winteroffensief, een dure les.

Alles over Wereldoorlog 2.

Moderators: Messalina, Tandorini

Stalins winteroffensief, een dure les.

Berichtdoor Tandorini » 15 jan 2012, 13:38

Stalin had zelf nooit het front bezocht. Anders had hij vermoedelijk nooit het bevel gegeven tot een algemeen offensief dat zich van Finland tot aan de Zwarte Zee moest uitstrekken.

Russische troepen te Marinskoye, tijdens het winteroffensief.

Half december 1941 werden enige effecten van het gigantische sovjet-mobilisatiesysteem zichtbaar. Het Rode Leger had toen meer dan vier miljoen mannen onder de wapenen, hoewel er niet altijd een wapen voor hen beschikbaar was. Een groot deel van de soldaten was volledig ongetraind. Dit maakte echter weinig uit, zij werden de oorlog ingestuurd en moesten maar de wapens gebruiken die ze ergens vonden. En ze moesten, om een van Churchill's uitspraken te citeren: 'always take one with them' (één vijand meeslepen in de dood). Ze hadden wel één voordeel op hun Duitse vijand: ze waren warm gekleed, want elke sovjetburger kent de Russische winter, die de invasiemacht zo verraste.
Op 5 december ging het Rode Leger op instructie van Stalin over tot het offensief in de Kalinin sector en aan het Westfront. Het doel was de Duitse Heeresgruppe Mitte terug te dringen en de bedreiging van Moskou op te heffen. De volgende dag werden ze op hun linkerflank gesteund door eenheden van het Zuidwestelijk Front - totaal vijftien legers plus een infanteriekorps. Hoewel het sovjetleger op dat moment maar amper groter was dan de Duitse aanvalsmacht, was dit eerste tegenoffensief groots opgezet. De aanval was gericht tegen troepen die zeer lange communicatielijnen hadden en overbelaste aanvoerlijnen en die leden onder de kou en het gebrek aan geschikte kleding. Daardoor waren de Russische aanvallen succesvol, ondanks een gebrek aan zware wapens en tanks.

Wehrmacht in de verdediging.
Langzamerhand werden de Duitse legers teruggedreven van de buitenwijken van Moskou. De armen van de dreigende omsingeling werden teruggebogen. Het terrein dat het Rode Leger wist te heroveren was minuscuul, vergeleken bij de enorme terreinwinst van de Wehrmacht in de voorgaande zomer, maar het belangrijkste feit was dát het Rode leger oprukte en de Wehrmacht terrein moest prijsgeven. Dat had onherroepelijk effect op het moreel van de troepen aan weerszijden van het front. Op 17 december vaardigde Stalin orders uit aan legers aan het front bij Leningrad en aan het aansluitende Volkhov-front en Noordwest front. Zij moesten in zuidwestelijke richting de Duitse Heeresgruppe Nord aanvallen, om de omsingeling van de stad van Peter de Grote te voorkomen en te voorkomen dat Duitse en Finse eenheden contact konden maken. Stalin was ook van plan een wig te drijven tussen de Heeresgruppe Nord en de Heeresgruppe Mitte door een aanval van het 4e Stoottroepleger met als doel Smolensk. Ver naar het zuiden zorgden de bevelen van Stalin ervoor dat 20.000 man in veertien transporten in een grote inspanning vanuit Novorossisk de Zwarte Zee overstaken en 160 km verderop landden op het Kertsj-schiereiland. Daar vormden zij, zoals generaal Erich von Manstein toegaf, een serieuze bedreiging van zijn 11e Leger dat Sebastopol belegerde. Vervolgens werd op 5 januari 1942 plotseling een vergadering belegd van het sovjetoppercommando, de STAVKA. Daar kondigde Stalin een offensief aan over het hele front van de Oostzee tot aan de Zwarte Zee.

Gecombineerde aanval.
Het was beslist een fantastisch plan. De voornaamste slag moest aan de vijand worden toegediend voor Moskou, door de legers van het Westelijk Front, de Kalinin Sector en het Brjansk Front, samen met de linkervleugel van het Noordwestelijk Front. Alle inspanningen waren hier gericht tegen Heeresgruppe Mitte. Heeresgruppe Nord zou verslagen moeten worden door het Leningrad Front, samen met de rechtervleugel van het Noordwestelijk Front en de Baltische Vloot. Heeresgruppe Süd moest het Donbekken uitgegooid worden door de gecombineerde inspanningen van het Zuidwestelijk en het Zuidelijk Front. De Krim ten slotte moest bevrijd worden door het Kaukasus Front en de Zwarte Zeevloot.
Generaal Georgi Zjoekov had het nodige aan te merken op de beoogde strategie. Zowel aan het noordelijk als aan het zuidelijk uiteinde van de voorgestelde aanvalslijn, zo stelde hij, hadden de Duitse troepen de tijd gehad om sterke verdedigende stellingen in te richten. In het centrum echter had de recente druk op Heeresgruppe Mitte de Duitsers niet alleen teruggeslagen, maar ook aanzienlijke organisatorische chaos in hun gelederen veroorzaakt. Hier lagen ongetwijfeld kansen voor flinke winst voor het Rode Leger, als het mogelijk zou blijken om voldoende versterkingen en bevoorrading aan te voeren. Het was echter uitgesloten het hele front over de volle lengte van versterkingen en extra bevoorrading te voorzien. Daarom zouden de voorgestelde acties op de vleugels achterwege moeten blijven en alles geconcentreerd moeten worden op het centrum. Zijn woorden waren aan dovemansoren gericht: Stalin hield vast aan zijn plannen.
Zjoekov had het uiteraard bij het rechte eind. Stalin kon per oekaze misschien in staat zijn om nog eens drie of vier legers te recruteren uit de schier eindeloze bevolking van de USSR, maar per decreet konden geen wapens worden geproduceerd van de benodigde zwaarte en kwaliteit waarmee extra legers bewapend zouden moeten worden. Ook konden de extra geronselde troepen niet op korte termijn getraind worden in het gebruik van de wapens.

Sovjetsuccessen.
Desondanks vielen de Sovjets aan over een 1600 km lang front. Zij dreven de Duitsers tussen de 80 en 250 km terug. De Kalinin-sector, het gebied bij Moskou, de omgeving van Orel en van Koersk werden gedeeltelijk bevrijd. Ten zuiden van Charkow sloegen zij een 130 km diepe bres (later bekend als Izyum-uitstulping) tussen Balakeja en Slavajansk en bereikten de oever van de rivier de Orel in het noorden en Lozovaja in het zuiden. Maar deze winst werd bijna evenzeer door de bereidheid van Duitse troepen om terug te trekken geboekt als door sovjetdruk. Zodra de omstandigheden taaie Duitse tegenstand mogelijk maakten riepen het gebrek aan ervaring aan sovjetzijde en gebrek aan bevoorrading het offensief een halt toe.
Volgens Zjoekov was het hoofddoel van het bezoeken van de STAVKA-bijeenkomsten soms geen ander dan het bij Stalin lospraten van tien of zestien extra antitankgeweren, honderd lichte machinegeweren of, hetgeen essentiëler was, mortier- en artilleriegranaten. In tijden waarin de voorraden slechts strekten tot één à twee schoten per geweer per dag, werd het Rode Leger geacht een krachtig tegenoffensief uit te voeren over een 1600 km lang front.
Op enkele andere punten werd ook nog wat terreinwinst geboekt, maar tegen een verschrikkelijk hoge prijs. In maart moest zelfs Stalin toegeven dat het winteroffensief voorbij was. Totdat de sovjetindustrie wapens in grote hoeveelheden kon produceren was het beste wat van het Rode Leger verwacht mocht worden: koppig volhuden en, gaande het proces, ervaring verzamelen op alle niveaus. Dat was een les die men geleerd had, maar tegen een zeer hoge prijs.
NEC JACTANTIA NEC METU ("zonder woorden, zonder vrees")

Avatar:De Siciliaanse vlag,oorspronkelijk uit 1282,de triskelion (trinacria) in het midden,is van oorsprong een oud Keltisch zonnesymbool.


Avatar gebruiker
Tandorini
Generaal
Generaal
 
Berichten: 2759
Geregistreerd: 30 mei 2008, 23:18

Keer terug naar 1940-1945.

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast

cron