De Boerenoorlog

Alles over andere conflicten uit de 20e Eeuw.

Moderators: Messalina, Tandorini

De Boerenoorlog

Berichtdoor Wolfram » 26 jul 2013, 14:15

De boeren in Transvaal en Oranje-Vrijstat, afstammelingen van Nederlandse kolonisten, streen rond de eeuwwisseling tevergeefs voor hun vrijheid tegen het Britse Rijk. Alleen al door de overmacht van hun Britse tegenstanders waren ze gedoemd het onderspit te delven.Na de Eerste Boerenoorlog bleef de Boerengemeenschap onder druk van de Britten staan. In 1885 werd in Transvaal bij Witwatersrand goud gevonden in een kilometerslange ertslaag. De lucratieve mijnbouw trok een grote stroom van niet-Boeren immigranten (uitlanders) aan. De nieuwelingen werden niet met open armen ontvangen door de Boeren, die vreesden een minderheid in eigen land te worden.
Engelse mijneigenaren (de gold bugs, goudkevers) oefenden druk uit om de regering van Transvaal (de Zuid-Afrikaansche Republiek, ZAR) over te nemen vanwege de voor hen nadelige monopolies op dynamiet en de kosten van de diepe goudmijnen. De kwestie van de politieke rechten van de uitlanders - wanneer ze stemrecht zouden krijgen voor de Volksraad - werd hoog opgespeeld.
Schermutselingen en hard optreden van de ZAR-politie (de ZARP) leidden tot schandalen als de zaak-Edgar (het "voetsak"-incident) waarbij de politie in Johannesburg een Engelsman doodschoot, die van moord verdacht werd. De publieke opinie in Engeland werd bewerkt met berichten dat de uitlanders als heloten mishandeld werden. [bewerken]
In 1896 sponsorde Cecil Rhodes een mislukte staatsgreep, de Jameson Raid. Deze poging om betere rechten te verwerven voor Britse burgers werd in Transvaal als zeer bedreigend beschouwd. De Volksraad van Transvaal besloot tot aankoop van moderne wapens uit Duitsland (Mausergeweren) en Frankrijk (kanonnen van Creusot), waarmee de banden met deze landen verder werden aangehaald.

Er was nog een andere reden voor de Britten om de macht in de Boerenrepublieken over te nemen: de ZAR zocht toenadering tot Duits Zuidwest-Afrika, wat de Britten niet konden toestaan. Dit was een van de vele kleine stappen die zouden leiden tot het grote conflict tussen beide wereldmachten, de Eerste Wereldoorlog. Sir Alfred Milner, de Britse gouverneur voor Zuid-Afrika, onderhandelde met Paul Kruger en diens minister Jan Smuts op het station van Bloemfontein over de Britse eisen voor versneld stemrecht voor de uitlanders van onder meer Johannesburg. Milner liet met opzet de onderhandelingen mislukken, waarschijnlijk tegen de wil van de Engelse Minister van Koloniën Joseph Chamberlain. Kruger merkte op: "U wilt mijn land."

Op 8 september 1899 stuurden de Britten 10.000 soldaten naar Natal en op 22 september nog eens 47.000 man. Dit was de aanleiding voor een ultimatum van de Volksraad en Kruger - precies zoals Milner gehoopt had. De Britten werden beschuldigd van schending van het Verdrag van Londen van 1884 over de onafhankelijkheid van de ZAR. Groot-Brittannië moest arbitrage toestaan, zijn troepen van de grenzen terugtrekken, recente versterkingen terugtrekken en geen verdere troepen laten landen. De Engelsen reageerden niet. Na het verstrijken van het ultimatum op 12 oktober 1899 deelden de Boeren de eerste slag uit. Tussen oktober 1899 en januari 1900 vielen ze de Kaapkolonie en Natal binnen. Ze belegerden de Britse garnizoenen in de steden Ladysmith, Mafikeng (verdedigd door troepen onder aanvoering van Robert Baden-Powell) en Kimberley. In een week (10 - 15 december 1899) boekten de Boeren drie verschillende overwinningen op de Britten: de slagen van Stormberg (10 december), Magersfontein (11 december) en Colenso in Natal (15 december). Deze week staat bij de Britten bekend als de Black Week. Pas nadat op 14 februari 1900 versterkingen arriveerden konden Britse troepen onder aanvoering van Lord Roberts tegenaanvallen uitvoeren om de garnizoenen te ontzetten. Het ontzet van Mafikeng op 18 mei 1900 leidde tot uitbundige vieringen (mafficking) in Engeland. Op 13 maart namen de Britten Bloemfontein in en op 5 juni Pretoria, de hoofdsteden van Oranje Vrijstaat en Transvaal. Eenheden Boeren vochten de daaropvolgende twee jaar een guerrillaoorlog onder leiding van generaal Christiaan de Wet, Jan Smuts, Louis Botha, K. de la Rey, M. T. Steyn, P. H. Kritzinger en anderen. De Britten (onder Lord Kitchener) reageerden met het vernielen van boerderijen, het in beslag nemen van voedsel en het inrichten van concentratiekampen waarin de familieleden en personeel van Boeren werden vastgehouden. Kitchener voerde door Transvaal heen een systeem van honderden kilometers van blokhutten en prikkeldraad in om de guerrilleros in hun bewegingen te beperken.
Afbeelding
Boeren strijders

Afbeelding
Boerenstrijders

De laatste Boeren (de bittereinders) gaven zich over in mei 1902 en de oorlog eindigde met de Vrede van Vereeniging in diezelfde maand. De strijd had het leven gekost aan 7.000 Boeren in de strijd en ongeveer 28.000 Boerenvrouwen en kinderen in de concentratiekampen, plus meer dan 14.000 mensen van inheemse afkomst. Er kwamen 22.000 Britse soldaten om door strijd en vooral ziekte (onder meer tyfus). De kosten aan Britse kant waren opgelopen tot 200 miljoen pond.
De overeenkomst maakte een eind aan het bestaan van Transvaal en de Oranje Vrijstaat als Boerenrepublieken en bracht ze binnen het Britse Rijk. De Boeren ontvingen 3 miljoen pond als compensatie en de belofte dat ze ooit zelfbestuur zouden krijgen. Met de bepaling dat de politieke rechten van niet-blanken pas na zelfbestuur geregeld zou worden, werd de basis voor de apartheid gelegd.
In de oorlog vochten 2000 Nederlanders als vrijwilligers aan de Boerenkant.
Afbeelding
Generaal Louis Botha

Afbeelding
Generaal Christiaan De Wet

Afbeelding
President Paul Kruger

Afbeelding
Boerenstrijders

In totaal sneuvelden er 4000 Boeren 5774 Britten. Voor het eerst waren er in deze oorlog op grote schaal Rode Kruis colonnes actief. De Boeren maakten ook vele krijgsgevangenen, onder wie de latere Britse staatsman Winston Churchill, deze laaste zag kans te ontsnappen. Op zijn hoofd stelden de Boeren een prijs van 25 pond sterling.

De vrijheidsoorlog der stamverwante Boeren bracht in Nederland een golf van tot dan ongekende nationalistische geestdrift teweeg. De jonge koningin Wilhelmina stuurde in oktober 1900 een oorlogsschip om de bedreigde president Kruger van de Boerenrepubliek Transvaal op te halen en weldra kon een enthousiaste menigte hem toejuichen voor et balkon van een hotel in Den Haag. Tevergeefs had toen een delegatie van de beide Boerenrepublieken getracht steun te krijgen van Europese regeringen, die niets voelden voor een conflict met het oppermachtige Britse Rijk.

Afbeelding
Portret van Nederlands vrijwilliger Herman Coster.

Hoewel er geen Nederlands leger naar Zuid-Afrika werd gestuurd, waren er ongeveer 2000 Nederlandse vrijwilligers die vochten tegen de Britten. Paul Kruger, Oom Paul genoemd, vroeg echter wel Nederlandse steun. Er woonden in Zuid-Afrika ook veel Nederlanders die meevochten. Ze moesten echter wel veel leren. Volgens de Boeren konden zij geen paard rijden en niet schieten en hadden ze wel een grote mond. Een bekend lid van het zgn. Hollanderkorps was Herman Coster, die sneuvelde in de slag bij Elandslaagte, in oktober 1899.
Tussen de Boerenoorlogen waren er veel Nederlanders actief in de Boerenrepublieken, vooral in Transvaal. Zij waren vooral bouwmeesters en ontwerpers van infrastructuur. Ook waren veel Nederlanders direct of indirect actief in het bestuur van de Zuid-Afrikaansche Republiek. Nederland was echter niet het enige land dat de Boeren steunde, ook de Duitsers, Fransen, Zweden en Russen droegen bij aan de strijd tegen de Britten. Ook enkele Ieren en Canadezen kwamen aan de Boerenkant te staan hoewel hun landen meevochten in het Britse leger. Wat erg opmerkelijk is, is dat er Nederlandse Amerikanen meededen aan de strijd van de Boeren. Dit waren vroegere Nederlandse immigranten die naar de Nieuwe Wereld trokken.
De Nederlandse regering was pro-Boer maar bemoeide zich zo weinig mogelijk met de situatie. Het volk leefde erg mee, kranten werden aandachtig gelezen en er werden verenigingen opgericht voor steun aan de Boeren. Er werd geld ingezameld, maar er werden ook petities ondertekend die naar Engeland werden gestuurd om te laten zien dat de Nederlanders het niet eens waren met Engelsen.
Door het opbloeiende nationalisme, droomden enkelen van een 12e provincie -Flevoland bestond nog niet- in Afrika. Een economische vooruitgang, een enorm afzetgebied en sterkere positie voor de Nederlandse taal en cultuur. Ook de Transvaalse president Th. F. Burgers sprak over een "Groot-Holland onder het Zuiderkruis".

Koningin Wilhelmina was ongetwijfeld het staatshoofd dat zich het meest inzette voor de Boeren tijdens de Tweede Boerenoorlog (1899 - 1902). Zij heeft verschillende pogingen gedaan om de oorlog tussen Engelsen en de Nederlandse stamverwanten te beëindigen. Omdat Nederland militair in die tijd geen partij was voor Engeland, dacht zij de oorlog te kunnen stoppen in samenwerking met grootmachten als Duitsland, Frankrijk en Rusland, die ook uitgesproken pro-Boer waren in deze oorlog. Ze kreeg echter geen officiële steun van deze regeringen en moest ook aan de Nederlandse neutraliteit denken. Steun van het Nederlandse volk had zij duidelijk wel. Haar eerste poging om de Boerenoorlog te voorkomen was het sturen van een persoonlijke brief op 8 september 1899, onafhankelijk van de Nederlandse regering, aan de Britse Koningin Victoria. Zij wees het machtige Engeland erop beginselen van menselijkheid, recht en grootmoedigheid te laten gelden. Binnen een maand kreeg Wilhelmina een kort briefje terug waarin stond dat het van de redelijkheid van Paul Kruger afhing of er een oorlog zou uitbreken of niet.
Afbeelding
Koningin Wilhelmina

Wilhelmina organiseerde een vredesconferentie in 's Gravenhage in de zomer van 1899. Zij hield de conferentie op initiatief van Tsaar Nicolaas II van Rusland. De conferentie moest in een neutraal land worden gehouden. Daarom werd er aan kleine landen als België en Denemarken gedacht. Uiteindelijk werd ze toch in Nederland gehouden. Omdat de Trêveszaal niet geschikt was stelde ze het Huis ten Bosch open voor de conferentie. Rusland wilde veel landen uitnodigen, maar enkele landen stelden eisen. Italië wilde geen afgevaardigden sturen als de Paus dat ook deed. Hierom werd het Vaticaan niet uitgenodigd. Engeland wilde geen afgevaardigden laten plaatsnemen naast die van de Zuid-Afrikaanse Republiek of de Oranje Vrijstaat. Daarom schreef Wilhelmina:
‘Onze stamverwanten werden zodoende dus op de conferentie gebannen’.
Tsaar Nicolaas II deed hier niets aan.
Koningin Wilhelmina leefde mee met de Boeren. In 1899 verklaarde Paul Kruger de Britten de oorlog. De Britten hadden de oorlog uitgelokt, maar zij en vele anderen beschouwden de oorlog als de schuld van Paul Kruger. Koningin Wilhelmina en de Nederlanders weten als weinigen dat dit niet aan Kruger lag.

Wilhelmina liet het niet bij een brief aan koningin Victoria. Ook aan Keizer Wilhelm II van Duitsland schreef ze een brief. De Boerenoorlog was nu een half jaar aan de gang en leek te verlopen in het voordeel van de Boeren, die overwinningen boekten op de Britten. Wilhelmina schreef in de brief:
‘Euer Majestät, Lieber und sehr verehrter Vetter!’
met als verzoek:
‘das schlimmste von den Buren abzuwenden durch eine Intervention bei England mit den andern Mächten’
Ze verzocht hier om een interventie tegen de Britten. Na een week kreeg zij een brief van elf kantjes terug met daarin een afwijzing. Wilhelmina antwoordde hierop met een kort bedankbriefje.

Zij wist echter al dat zij van Tsaar Nicolaas II uit Rusland ook niets meer hoefde te verwachten. Op 13 maart kreeg de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken een telegram van een gezant in Pietersburg, in Transvaal. De Russische minister van Buitenlandse Zaken liet hem weten dat zijn regering geen interventiemacht zou oprichten. Maar de Russische regering hoopte wel dat er een bemiddeling zou zijn tussen de grootmachten om de oorlog te laten ophouden. Toch scheef ze hem nog in het Frans, de diplomatieke taal van Europa destijds, een aanbevelingsbrief voor de Boerendelegatie die door Europa reisde om aandacht te vragen voor de oorlog. In augustus 1900 kreeg zij echter weer een afwijzingsbrief uit Rusland.

Paul Kruger, de president van de Boeren in Transvaal vluchtte na de bezetting door de Britten van Pretoria naar Portugees-Oost-Afrika (Lourenço Marques). Hier werd Paul Kruger opgehaald door een Nederlands oorlogsschip, de Gelderland, dat door Wilhelmina werd gestuurd. Wilhelmina trok zich niets aan van de Britse zeeblokkade van Zuidelijk Afrika. Zij vond het jammer dat Kruger niet kon worden meegenomen door het schip Friesland, een pantserdekschip dat eerder in het vroegere Moçambique lag om vluchtelingen uit de twee Boerenrepublieken op te vangen. Dit schip was echter al op weg naar Nederlands-Indië. In Nederland aangekomen werd Paul Kruger door mensenmassa's toegejuicht.

In veel grote steden waaronder Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag zijn wijken met herinneringen aan de helden in Zuid-Afrika. De Transvaalwijk in Leeuwarden en Amsterdam bijvoorbeeld met straten als Transvaalkade, Krugerstraat, Krugerplein, Joubertstraat, Oranje Vrijstaatkade, Pretoriusplein en Afrikanerplein. In andere Nederlandse steden en dorpen werden zelfs grote standbeelden en monumenten van generaals en presidenten van de beide republieken onthuld. In Nederland verschenen ook veel publicaties over de oorlog, zowel van Nederlandse oorlogsvrijwilligers, Nederlandse kolonisten uit Zuid-Afrika als van Zuid-Afrikaanse strijders en verslagen van vrouwen uit concentratiekampen. Veel van deze geschriften werden vanuit het Nederlands vertaald in het Engels en soms in andere talen, zoals Duits, Frans en Russisch.
De Engelsen bleven in Nederland impopulair tot 1940, toen Groot-Brittannië en Nederland door schending van de Nederlandse neutraliteit door de Duitsers bondgenoten werden in de Tweede Wereldoorlog.

http://www.jaduland.de/afrika/south-afr ... index.html
http://www.anglo-boer.co.za/
http://www.pinetreeweb.com/perspectives.htm
http://www.britannica.com/EBchecked/top ... frican-War
http://www.gutenberg.org/ebooks/16462
http://www.propatriaforum.org/viewtopic ... 303&t=5946
http://www.propatriaforum.org/italian-p ... t5223.html
http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm
http://www.propatriaforum.org/anglo-boer-war-t5266.html
Wolfram
Korporaal-chef
Korporaal-chef
 
Berichten: 44
Geregistreerd: 11 apr 2013, 10:59
Woonplaats: Nederland

Keer terug naar Andere conflicten.

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast

cron