Operatie "Red Bean" Kolwezi 20 mei 1978

Alles over het Belgische leger.

Moderators: Messalina, Tandorini

Operatie "Red Bean" Kolwezi 20 mei 1978

Berichtdoor Carlotta » 02 nov 2008, 19:44

Afbeelding

Take-off in Kolwezi

Op 18 mei 1978, om 1315Hr, stijgt de eerste C-130 in Melsbroek op, met bestemming Kamina en met aan boord een deel van de Staf van het Regiment Para-Commando. Andere vliegtuigen volgen. De humanitaire operatie "RED BEAN" is begonnen! Schier alle deelnemers, dienstplichtigen als actieve militairen uit die tijd, hebben het leger verlaten.


1. De voorbereiding:
Op dinsdag 16 mei 1978, rond 2300Hr, worden de Kolonel Stafbrevethouder Rik Depoorter, (CO van het Regiment Para-Commando), en de Kolonel Vlieger Alain Blume, (CO van de 15 Wing), op de Generale Staf ontboden. Zij krijgen het bevel om een humanitaire operatie met een 1000-tal Para-Commando's, op Kolwezi, voor te bereiden. Kort voor middernacht wordt het hele Regiment in staat van alarm gebracht. De "stand-by" voor de Para-Commando's is 24 uur, te beginnen van 17 mei om 1000Hr.

Op 18 mei om 1200Hr ontvangt het Regiment het bevel te vertrekken en om 1315Hr stijgt in Melsbroek de eerste C-130 op, met als Boordcomd de Kolonel Vlieger Alain Blume. Aan boord is Kolonel SBH Depoorter met een gedeelte van zijn Staf. Een nota aan de Kolonel SBH Depoorter overgemaakt, net voor het vertrek, herinnert deze, in het kort, aan zijn opdracht en zijn bevoegdheden. De nota komt van Minister van Defensie, Paul Vanden Boeynants, en door hem persoonlijk ondertekent.

1.Trachten zo spoedig mogelijk alles in gereedheid brengen op het vliegveld van Kolwezi, ter opvang van staatsburgers uit Westerse landen om ze naar Kamina over te vliegen. Bevoorrading en medische hulppost voorzien.
2.Opdracht blijft ongewijzigd: het is te zeggen, niet deelnemen aan de aan gang zijnde Franse militaire operatie.
3.U bent er evenwel mee belast alle maatregelen te nemen om eenieder die in gevaar verkeert, te beschermen, te bevrijden en naar de luchthaven te voeren en aan iedere oproep hiertoe, uit ernstige bron, gevolg te geven.
4.In geval gijzelaars door aanvallers worden weggevoerd en u oordeelt dat u ze door uw actie kunt bevrijden, hebt u de toelating om dit te doen, evenwel zonder in het minst de grenzen te overschrijden.
5.Uw actie blijft beperkt tot 72 uur aanwezigheid in Kolwezi.

Aangekomen in Kamina vestigt de Staf van het Regiment zich in een klein lokaal van een loods, tussen de Zaïrese vliegtuigen. Om 1640Hr verneemt Kolonel SBH Depoorter dat een Compagnie van het 2 REP, (Régiment Étranger de Parachutistes), onder bevel van de Luitenant-Kolonel Erulin, was gesprongen op het oude vliegveld van Kolwezi.


Afbeelding

Stand-by Kamina

Vermits zij ongeveer een uur nodig hebben om zich te hergroeperen kunnen de Légionnairs die dag niet veel meer doen, dan zich defensief opstellen rond hun dropzone, en hun eigen veiligheid verzekeren want de nacht valt in rond 1800Hr.

In de loop van die namiddag had Kolonel SBH Depoorter de toelating gevraagd om een stormlanding op Kolwezi uit te voeren met elementen van het 3 Para, reeds ter plaatse in Kamina, (ongeveer 400 militairen). Het antwoord is echter negatief en het is pas rond 2200Hr dat Kolonel SBH Depoorter de toelating krijgt om de opdracht op Kolwezi uit te voeren, met het volledige Regiment. Uit betrouwbare bron wordt hem bevestigd dat de nieuwe luchthaven bezet wordt door elementen van Mobutu, de Para's van de Majoor Mahele. De Kolonel SBH Depoorter neemt dan ook een logische beslissing, om niet te parachuteren, maar wel om een stormlanding uit te voeren bij dageraad.

Kolonel SBH Depoorter plant zijn operatie in drie golven op 20 mei om 0530Hr:

- Een eerste golf van 8 C-130's met het taktische HK Regiment en personeel van 1 en 3 Para. 1 Para zal de verdediging van het vliegveld voor zijn rekening nemen terwijl 3 Para naar de stad zal optrekken, langsheen de spoorweg, richting College Johannes XXIII;
- Een tweede golf van nog eens 8 C-130's met de rest van 1 en 3 Para, het Eskadron RECCE en de Compagnie ATK. Op dat ogenblik moet 1 Para langs de weg doorstoten tot de stad indien de verdediging van het vliegveld geen moeilijkheden oplevert. (*)
- En een derde golf brengt de commando voertuigen aan, evenals de chirurgische antenne, voedsel en munitie.

(*) Kolonel Vlieger Blume, had op zulk een scenario geanticipeert, en aan Brussel gevraagd of hij een detachement UDA, (Unités de Défense des Aérodromes), mocht meenemen. Blume, veteraan van de operaties "Dragon Rouge" en "Ommegang", had de doeltreffendheid van deze eenheden persoonlijk aan den lijve ondervonden tijdens deze operaties in 1964. Het plan wordt echter door Brussel geweigerd, nochtans was de Majoor v/h Vlw Jacques Wuyts, comd. VSGp 15 Wing, (Verdedigings- en Steungroep, dus onder wiens commando deze troepen vallen), in Kamina aanwezig tijdens de uitvoering van "Red Bean"

Het plan voorziet dat 1 Para de zuivering van de nieuwe stad uitvoert en 3 Para deze van de oude stad, terwijl het Eskadron Recce in reserve blijft.

Een ontvangstdetachement, een sorteerpost en een chirurgische antenne worden ingericht op het vliegveld van Kolwezi en een gelijkaardige organisatie zal ook in Kamina werken.

2. Zaterdag 20 mei: stormlanding:


Afbeelding

Stormlanding in Kolwezi

Om 0450Hr beginnen de Para-Commando's in te stijgen in de 8 C-130's. Take Off om 0500Hr en landing in Kolwezi om 0529Hr. De toestellen landen nagenoeg het ene na het andere op het vliegveld van Kolwezi. Van zodra zij stilstaan, doch met draaiende motoren, springen de Para's uit de toestellen. De CH01, gevlogen door de Kolonel vlieger Alain Blume is bijna het toneel van een dramatisch ongeval. De Kapitein Luc Marchal, CO van de 13 Compagnie - 1 Para, wordt gevolgd door een van zijn manschappen. Door een ongelukkige sprong uit het vliegtuig vuurt deze soldaat, gewapend met een MAG, een bui uit zijn wapen af, en de kogels komen tussen de benen van de Kapitein Marchal terecht, die er gelukkig enkel met de schrik van af komt.

Er wordt niet geschoten, en de Para's stellen vast dat de rebellen reeds verdwenen waren. En op het ogenblik dat de Para-Commando's zich in gevechtsformatie opstellen zien zij de dropping van een tweede golf Légionnairs.

Luitenant-Kolonel SBH Kesteloot, Stafchef van het Regiment, treedt in verbinding met Majoor Mahele, Comd van het Zaïrese 311 Bataljon Para, om de verantwoordelijkheidszones te coördineren. Na een korte analyse van de toestand geeft de Kolonel SBH Depoorter het bevel aan zijn Bataljons om met de opmars te beginnen. En dan, volledige verbijstering... Hij wordt gecontacteerd door een Franse vliegende CP die hem verbiedt de stad binnen te dringen om alle vergissingen te vermijden. Omdat aan dit verbod geen gevolg wordt gegeven, beslist de Kolonel Gras, hoofd van de Franse missie in Zaïre, om het Belgische HK op te zoeken. Uit een coördinatievergadering met de Zaïrese officieren Generaal Nsinga-Boyenge, Kolonel Bosange en Majoor Mahele, blijkt dat Belgen en Fransen een verschillende opdracht hebben gekregen.


Afbeelding

Terwijl de operatie van de Belgen een gewapende humanitaire interventie is, willen de Légionnairs de stad opnieuw uit de handen van de rebellen bevrijden en er terug orde brengen. Het is dus duidelijjk een militaire interventie zonder humanitair doel. In feite staan de Légionnairs onder Zaïrees contract dat niet voorziet in de evacuatie van de Europese bevolking. Trouwens, zij hebben er de middelen niet toe vermits zij afhankelijk zijn van het Zaïrees luchttransport.

Het 1 en 3 Para zetten hun opmars verder, en kort na 0800Hr bereikt het 1 Para de nieuwe stad, terwijl het 3 Para, even later, meldt dat het onder vuur genomen wordt door het 2 REP, wat duidelijk een vergissing is. Hierdoor wordt de opmars van beide Bataljons een uur lang gestopt door de Fransen die schieten op alles wat beweegt tussen de baan en de spoorlijn. Blijkbaar beschikken die Légionnairs over slechts weinig vuurtucht. Het is rond 0930Hr dat de LtKol Kesteloot en de Maj Henrot naar de CP van de Légionnairs rijden, gevestigt in het hotel Impala. Onderweg nemen zij contact op met de commandanten van 1 en 3 Para.

Na een gespannen onderhoud van twintig minuten beslist de LtKol Erulin, (2 REP), dat de oude en de nieuwe stad onder de bevoegdheid van de Belgen vallen en zal zijn 2 REP terugtrekken om deze in te zetten voor de zuivering van de inheemse wijken.


Afbeelding

Para's trekken Kolwezi binnen

3. De vordering binnen Kolwezi:

Bij het binnenkomen van de stad zien de Para's een met kogels doorzeeft spandoek: "Kolwezi heet u welkom". Tien meter verder zien zij de eerste lijken, en ruiken zij de stank. De vordering gaat door, en de stad is zo goed als dood. Langs alle straten liggen er steeds meer lijken. Ze liggen er al verscheidene dagen, waarschijnlijk sedert woensdag de 17de mei. De stank verklaart dat de lijken in ontbinding zijn. Niet moeilijk met zo een hitte. Eén blik volstaat om het te begrijpen.

Er is nog altijd geen tegenstand. En vooral een onheilspellende doodse stilte, en dan opeens een afgrijselijke ontdekking door de mensen van de Compagnie ATK. In een huis ontdekken zij 28 lijken, een echt ondragelijk zicht. Hier liggen mannen, vrouwen en kinderen door elkaar, een echte hel! Even wordt er de andere richting uitgekeken, maar er vallen geen rebellen te bespeuren, en als ze er al zouden zijn dan zouden zij waarschijnlijk zijn gevlucht naar de stad van de inboorlingen, recht in de armen van het 2 REP. Maar de taak van de Belgen is klaar en duidelijk: de Europese wijken innemen.


Afbeelding

Afbeelding

De reddingsactie is in volle gang

Al vlug komt het verzamelen van de vluchtelingen op gang. De mensen worden in her en der gevonden voertuigen geladen en om 0930Hr komen de eersten reeds toe op het verzamelpunt van het vliegveld van Kolwezi. Aangezien alle voertuigen nog niet uitgeladen zijn, wordt er gebruik gemaakt van de voertuigen die men in de Europese wijk kan vinden, en die nog rijvaardig zijn. De onvermoeibare 15 Wing neemt ze van de Para's over en een half uur later zitten er reeds vluchtelingen in Kamina. Dit toont aan met welke snelheid de Para's hun opdracht uitvoeren. Maar het toont ook aan dat het menens is, men beschikt immers maar over 72 uur ter plaatse om alle vluchtelingen bijeen te krijgen en naar Kamina te vliegen.

De vordering gaat verder, en naarmate dat de Tam Tam zijn werk doet geraakt de bevolking op de hoogte van het feit dat de Belgen de stad aan het zuiveren zijn, en dat zij de mensen evacueren naar Kamina. Hierdoor verlaten het gros van de vluchtelingen hun schuilplaatsen. Alzo ontstaat er stilaan een ononderbroken stroom van vluchtelingen die zich naar de luchthaven begeven.

Elementen van het 1 Para komen aan in de 30 junilaan. Totaal verwoest. Overal sporen van de slachting, van de plunderingen. Een gezin van drie personen ligt dood voor hun huisdeur. Wat verder, een kleine Renault 4 met 2 lijken van Europeanen. Later wordt vernomen dat iemand is kunnen ontkomen en alhoewel zwaar gewond heeft hij zich gedurende twee dagen onder een afdakje kunnen schuilhouden. Zonder water, zonder voedsel en zonder verzorging. Het mag een wonder heten dat deze persoon nog in leven is. Men vindt er ook nog een ander ontsnapte, de heer Radu. Twee dagen lang zat hij verborgen onder het dak van het huis waar men de 28 lijken had gevonden. Hij bevond zich op het toilet toen de moordpartij begon. Door een gat te maken in het vals plafond kon hij zijn toevlucht zoeken onder het dak. Hierdoor heeft men een deel van dit drama kunnen reconstrueren:

"Woensdagmorgen 17 mei rond negen uur vielen de rebellen de commandopost van het Zaïrese leger binnen Deze commandopost bevind zich op enkele meters, zeg maar in de onmiddellijke nabijheid. Deze aanval werd afgeslagen. Daarna zouden de Zaïrese militairen de gezinnen hebben verzameld met het doel hen te beschermen. Er waren enorm veel kinderen. Aangezien deze te lawaaierig waren had men hen verzameld om hen onder te brengen in een ander huis, en dit is hun redding geweest. Om 1600Hr ontketenen de rebellen opnieuw een aanval tegen de CP, en daarna weet men niets meer, behalve dat tussen de doden een Zaïrees soldaat werd gevonden, die de opdracht had hen te beschermen,....."

Reeds om 1240Hr kan het Regiment aan Brussel berichten dat er al een 500-tal vluchtelingen werden afgevoerd, en dat de Para-Commando's nog geen verliezen hadden te betreuren. Het "uitkammen" van de stad zou normaal verlopen en zonder tegenstand. Nochtans zijn er nieuwe moeilijkheden met het Vreemdelingen Legioen. Zij ontzeggen de Belgen het recht om bepaalde Europeanen af te voeren. Deze zaak wordt echter in der minne geregeld na overleg van de Majoor Couwenberg en een kapitein van het 2 REP.

In de namiddag stoot een patrouille van negen manschappen onder leiding van de 1sgt-Maj Cuyvers, (1 Para), door tot op 30 km. in de richting van Nzilo. Deze patrouille brengt 13 geëxpatrieerden mee maar ontmoeten geen rebellen.

Om 1800Hr meldt het Regiment dat het reeds 1.800 personen, voor het merendeel Europeanen, met achttien vluchten C-130, afgevoerd heeft, naar hetzij Kamina, hetzij Lubumbashi. 's Nacht zet de 15 Wing de evacuatie voort, en voertuigen die men langs de runway heeft geplaatst zorgen voor een geïmproviseerde verlichting van de startbaan.

Bij het invallen van de nacht zijn twee derden van de stad bezet en beveiligd door de Belgen, terwijl de rest in handen is van de Fransen. De Bataljons hergroeperen aan de rand van de oude en nieuwe stad en zij richten kleine verdedigingsposten op, maar hebben geen contact met de rebellen. Op zijn CP geeft Kol Depoorter zijn orders voor de volgende dag. De stad en de omgeving moeten worden uitgekamd en patrouilles uitgestuurd tot op een veertigtal kilometer rond Kolwezi.

4. Kolwezi: 21 mei 1978, the next day:

De twee Bataljons kammen de stad verder uit. en sturen 4 gemotoriseerde colonnes naaar dorpen tot op 40 km van Kolwezi. Hier en daar duiken nog enkele Europeanen op.

Bij het 3 Para stoot Cdt Brijs door tot op 25 km ten zuiden van Kolwezi, maar zijn patrouille vind geen geëxpatrieerden.

Luitenant Dumortier gaat tot 15 km ten oosten van Kolwezi. Hij stoot op een twintigtal rebellen die de brousse invluchten als hij met zijn patrouille naderbij komt. Veiligheidshalve besluit hij om ze niet te achtervolgen.

Kapitein Luc Marchal van het 1 Para leidt een patrouille naar Mpala, op een vijftigtal km. van Kolwezi, om er paters van Scheut af te halen.

De stad is beveiligd en zo goed als vrij van rebellen. Kolonel Depoorter denkt eraan om de volgende dag zijn mensen terug te trekken naar Kamina.


Afbeelding

Zoeken naar vluchtelingen buiten Kamina

5. Terugtrekking naar Kamina:

Die maandag van 22 mei stelt Kol Depoorter vast dat er geen geëxpatrieerden meer hoeven geëvacueerd te worden. Hij beslist dus ook om zijn Bataljons op de luchthaven van Kolwezi terug te trekken en de terugkeer naar Kamina aan te vangen. Het is rond 1225Hr dat de laatste C-130 opstijgt met aan boord de Compagnie ATK, de Staf van het Regiment en een klein medisch detachement. Om 1400Hr is het Regiment in Kamina gehergroepeerd, na een aanwezigheid te Kolwezi van 55 uren. Tijdens deze twee lange dagen hebben de Para-Commando's nauwelijks de tijd gehad om te rusten. Zij maken dan ook van de gelegenheid dankbaar gebruik om enkele uren te slapen, in afwachting van bevelen voor het verdere verloop.

Om 1800Hr is het zover: uit Brussel krijgt de bevelhebber van de operatie "Red Bean" het volgende bericht van Minister van Landsverdediging Vanden Boeynants:

- In naam van de Regering feliciteer en dank ik de troepen onder uw bevel voor de voortreffelijke manier waarop zij de opdracht die het land hen had toevertrouwd, volbracht hebben.
- Het bevel voor de terugtocht wordt hierbij bevestigd.
- Behoud nochtans, tot nader order, een versterkt autonoom bataljon in Kamina, met de luchtmiddelen, alle munitie, de logistiek en het noodzakelijke transport.
- Opdracht: zich klaar houden om, op bevel van de Minister van Landsverdediging, iedere reddingsoperatie van geëxpatrieerden uit te voeren, die de toestand zou vereisen.

Twee uur later loopt op Kamina een nieuw bericht binnen:

Zich voorbereiden op iedere mogelijke tussenkomst in Lubumbashi, Kipushi en Likasi.

Na ontvangst van deze berichten wordt beslist het 3 Para, de 14 Cie van 2 Commando en het Eskadron RECCE naar België over te vliegen. De manschappen van het 1 Para en de Compagnie ATK worden wat meer comfortabel onderbracht in gebouwen die in een betere staat zijn, en dit in afwachting van nadere bevelen.

5. Opdrachten in LUBUMBASHI en LIKASI:

Ingevolge bepaalde inlichtingen die de Belgische Regering bereiken, blijft deze bezorgd over het lot van de geëxpatrieerden, voor het merendeel Belgen, die in Zuid-Shaba werken. De Europese bevolking is getraumatiseerd door de gebeurtenissen in Kolwezi en overweegt Shaba te verlaten indien zij geen afdoende bescherming krijgt. De aanwezigheid van de Para-Commando's acht zij absoluut onontbeerlijk. en het is duidelijk dat hun vertrek de industriële bedrijvigheid in Shaba, levensnoodzakelijk voor de Zaïrese economie, grotendeels lam zou leggen.

In die optiek beslist de Belgische Regering 4 C-130's, een Bataljon van 650 man, drie pelotons mortieren, een medisch detachement, een detachement helicopters en een gerechtelijk detachement, ter plaatse te houden. Dit alles bevolen door een taktisch HK Regiment. De opdracht luidt als volgt:

- De veiligheid van de buitenlanders verzekeren;
- Hun evacuatie, in de streek van Shaba, voorbereiden;
- Geen enkele steun geven aan de operaties van de FAZ.

De maximale duur van het verblijf is vijf maanden. Voor het uitvoeren van deze opdracht beslist het Regiment voor een reserve van twee compagnies in Kamina en stuurt twee andere naar de mijncentra in Zuid-Shaba. Om de week zullen de eenheden elkaar aflossen. Vanaf 27 mei vertrekken zij dus enerzijds naar Fungurume, Likasi en Kambove, en, anderzijds, naar Lubumbashi en Kipushi.

De aankomst van een inter-Afrikaanse strijdmacht betekent het vertrek van de Belgen en de Fransen die eveneens een Bataljon ter plaatse hebben gehouden. Op 22 juni worden dan ook tijdens een plechtigheid, de opdrachten van de Belgen officieel overgedragen aan de Marokkaanse militairen. En uiteindelijk worden op 10 juli, alle ingezette eenheden gerepatrieerd.

Op het dagorder van de strijdmachten (T) AO-156 van 20 oktober 1978 worden alle eenheden vermeld die deelgenomen hebben aan "Red Bean", om:

"Van 19 mei tot 10 juli 1978 blijk te hebben gegeven van opmerkelijke koelbloedigheid, tucht en doeltreffendheid in het volbrengen van een bevrijdings- en beschermingsopdracht van de Belgen en de buitenlanders wier leven in Shaba en meer in het bijzonder in Kolwezi bedreigd werd."

- SID
- Tijdschrift FONAVIBEL
- De teksten van de archieven van de A.N.P.C.V.
- "La Seconde Guerre Du Shaba", Cdt v/h Vlw Charly Lourtie
Avatar gebruiker
Carlotta
 
Berichten: 8
Geregistreerd: 05 sep 2008, 13:29

Keer terug naar Het Belgische leger.

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast

cron